معرفی حکیم ابوالقاسم فردوسی - قسمت 1 وبلاگ شعر و داستان(امین فرومدی) -


معرفی حکیم ابوالقاسم فردوسی - قسمت 1

پست با عنوان «معرفی حکیم ابوالقاسم فردوسی - قسمت 1» از وبلاگ «وبلاگ شعر و داستان(امین فرومدی)» به صورت خودکار از وبلاگهای معتبر فارسی دریافت و با ذکر منبع نمایش داده شده است همچنین مسولیت مطالب آن بر عهده نگارنده آن میباشد و این سایت هیچ گونه مسولیتی در قبال محتوای آن ندارد.

 



 


حکیم ابوالقاسم فردوسی طوسی بزرگترین شاعر حماسه‏سرای ایران زمین و قلمرو زبان فارسی، نیز از زمرۀ بزرگترین‏های حماسه‏سرایی جهان، شاهنامۀ سرودۀ وی هم یکی از شناخته‏ترین آثار حماسی است. مردم ایران و فارسی زبان از هزار سال پیش تا کنون با شاهنامه زیسته و با نام فردوسی نفس کشیده‏اند. فردوسی با چنین شهرتی ظاهراً بی‏نیاز از شناسایی و معرفی دیگر باره است، اما به رغم اینهمه شهرت هنوز نمی‏دانیم که نام کوچک وی چه بوده است و پدر و مادر و خاندانش چه نام و جایگاهی داشته‏اند. همچنین زندگانی وی شدیداً آمیخته با افسانه است. بنابر همین افسانه‏ها، فردوسی به امر یا خواستۀ سلطان محمود غزنوی شروع به نظم شاهنامه کرده و چنین وعده یافته بود که پس از پایان کار به ازای هر بیت یک دینار طلا از سلطان دریافت خواهد کرد. اما پس از اتمام کار، سلطان با بی‏وفایی به جای دینار به شاعر درم نقره داد و فردوسی بدین سبب از سلطان محمود رنجید و وی را هجو کرد و تن به آوارگی داد، تا این که سالها بعد سلطان محمود از کردۀ خود پشیمان شد و با توصیۀ وزیرش (احمد بن حسن میمندی) صله‏ای در خور برای شاعر به طوس فرستاد. اما قطار شتران حامل صلۀ سلطان زمانی از دروازۀ رودبار شهر طوس وارد می‏شد که جنازۀ شاعر هم از دروازه دیگر شهر (رزان) بیرون می‏بردند. 
این افسانه تماماً غلط است! چون سلطان محمود غزنوی ۳۲ سال کوچکتر از فردوسی  بوده و زمانی که حکیم طوس در سن ۴۰ سالگی شروع به نظم شاهنامه کرده، او ۸ ساله بوده است. گذشته از این، خراسان و طوس به سامانیان تعلّق داشته، که با مرکزیّت شهر بخارا بر همۀ ایران شرقی حکومت می‏کرده‏اند. اما محمود پسر سبکتگین غزنوی، او هم حاکم محلی غزنه (در جنوب شهر کابل) و پیرامون آن بوده است. در نتیجه، نه تنها محمود ۸ ساله بلکه پدرش هم نمی‏توانسته با فردوسی طوسی به هنگام آغاز به نظم شاهنامه آشنا و همنشین و همسایه بوده باشد. تنها چهارده سال پس از شروع  فردوسی به نظم شاهنامه (سال ۳۸۴) محمود غزنوی و پدرش سبکتگین بنا به دعوت سامانیان به خراسان آمده و سال بعد (۳۸۵) در نزدیکی زادگاه فردوسی (روستای پاژِ طوس) درگیر جنگی با والیان متمرّد سامانیان (سیمجوریان) شده‏اند. ظاهراً فردوسی به تماشای جنگ مزبور پرداخته و برای اولین بار با نام محمود غزنوی و پهلوانی‏های او آشنا شده است. با اینهمه حدود ده سال طول کشیده  تا این دو رسماً با هم آشنا شده‏اند؛ یعنی در ۶۵ سالگی شاعر (سال ۳۹۴) که فردوسی پیر و تهی‏دست و به سبب جوانمرگ شدن تنها پسرش (به سن ۳۷ سالگی) شدیداً دلشکسته و از آیندۀ خود نومید و دلواپس بوده است. دوستی فردوسی و محمود را هم اولین وزیر محمود (اسفراینی) برقرار کرده است. این دوستی تنها حدود ۶ سال دوام یافته، چون در سال ۴۰۰ هجری که شاهنامه به پایان می‏رسیده رابطۀ سلطان و شاعر هم به تیرگی گراییده است. به رغم این اطلاعات روشن، متأسفانه حدود هزار سال است که زندگی شاعر حماسه‏سرای ایران با داستان و افسانه در هم آمیخته است. 
در زندگانی فردوسی و شرح سرودن شاهنامه ابهامات دیگری هم هست که در این کتابچه کوشیده شده تا به همۀ آنها روشنایی بخشیده شود. تا همین چندی پیش سال ولادت فردوسی دقیقاً بر همگان معلوم نبود، به طوری که بر روی سنگ گور وی سال ۳۲۳ به عنوان زمان ولادتش حک شده بود، در حالی که اکنون دانسته است که وی روز سوم دیماه سال ۳۲۹ هجری قمری متولد شده است. فردوسی در لابه‏لای داستانهای شاهنامه مکرراً به وقایع مهم زمان حیات خویش و سال‏های عمر خود اشاره کرده، که هم زمان ولادت وی را معلوم می‏کند و هم توجّه او به حوادث مهم ایران شرقی را نشان می‏دهد. در کتابچۀ حاضر ضمن آنکه به آنچه همگان دربارۀ فردوسی می‏دانند اشاره شده بیشتر به مسایلی پرداخته شده که بر همگان معلوم نیست؛ از جمله زادگاه اشرافی او دقیقا معرفی شده، محل اولین آشنایی فردوسی و محمود غزنوی و اشارۀ فردوسی به زمان آن آشنایی (سال ۳۸۵) نشان داده شده است. در پایان هم ۴۸ بیتی را که با بهترین انتخاب از لابه‏لای ۶۰هزار بیت شاهنامهبرگزیده و بر چهار ضلع آرامگاه شاعر حک شده، بازنویسی گردیده است؛ همچنین تاریخچه آرامگاه فردوسی و مشخصات آن برشمرده شده، تا عامه مردم ایران، خصوصاً زائران و بازدیدکنندگان میلیونی آرامگاه وی آن آبیات را پیش رو داشته باشند. 
قابل یادآوری است که ابیات شاهنامه در همۀ این نوشته  برگرفته از تصحیح عالمانه استاد دکتر جلال خالقی مطلق است. 
مهدی سیّدی 
بهار ۱۳۹۱ 
  


شعر و داستان/امین فرومدی


ادبیات ایران و جهان


منبع - پورتال حکیم ابوالقاسم فردوسی


وبلاگ «معرفی حکیم ابوالقاسم فردوسی - قسمت 1» به صورت خودکار از وبلاگهای معتبر فارسی دریافت و با ذکر منبع نمایش داده شده است همچنین مسولیت مطالب آن بر عهده نگارنده آن میباشد و وبلاگ 98 هیچ گونه مسولیتی در قبال محتوای مطلب «وبلاگ شعر و داستان(امین فرومدی)» ندارد.





-->