لامپ ال ای دی یا لامپ کم مصرف؟


پس از اینکه تکنولوژی تولید دیودهای ساطع نور یا همان LED گسترده و همه گیر شد، تقریبا تمامی شرکتهای مطرح دنیا در زمینه روشنایی و لامپ اقدام به تولید انواع لامپ LED نمودند. به همراه این تغییر استراتژی بسیاری از حقایق در مورد لامپ LED در حجم تبلیغات وسیعی که توسط کمپین های تبلیغاتی به راه افتاد نادیده ماند. یکی از مهمترین معیارهای مقایسه برای لامپ های نوظهور LED لامپ های کم مصرف است. در مورد لامپ کم مصرف و معایب آن نسبت به لامپ LED مقالات بسیار زیادی وجود دارد. ما در این سلسله مقالات بر آن هستیم کمک کنیم تا حقایق در مورد لامپ LED آشکار شود و مزایا و معایب واقعی آن نسبت به لامپ  کم مصرف مورد بررسی قرار گیرد.


برای این مهم باورهای رایج در مورد لامپ کم مصرف و لامپ LED را به صورت سوال مطرح می کنیم و در پاسخ سعی می کنیم که آنرا روشن نماییم:



  • سوال: آیا لامپ LED از لامپ کم مصرف مصرف برق کمتری دارد؟!


جواب: معمولا بله


نحوه درست این سوال به این صورت است که آیا توان نوری لامپ LED بالاتر از توان نوری لامپ کم مصرف است؟! (برای آشنایی با توان نوری می توانید این مقاله را مطالعه نمایید). اما واقعا این حالت همیشگی نیست و بسیار وابسته به المانهای به کار رفته در هر دو نوع لامپ دارد. فقط در زمانی می توان گفت که یک لامپ ۱۰ وات LED نور بیشتری از یک لامپ ۱۰ وات کم مصرف دارد که المانهای تشکیل دهنده هر دو لامپ از یک سطح کیفیت برخوردار باشند.



  • سوال: آیا لامپ کم مصرف سرطان زاست و برای محیط زیست مضرر می باشد؟!


جواب: هم بله هم خیر


داخل تیوب ساطع کننده نور در لامپ کم مصرف مقداری جیوه وجود دارد که بسیار سرطان زاست. در صورت شکستن تیوب لامپ کم مصرف این ماده در محیط پخش می گردد و می تواند باعث مسمومیت گردد. اما این فقط زمانی اتفاق میفتد که این تیوب شکسته گردد، در غیر این صورت خطری در استفاده از این لامپ نمی باشد.


نکته حائز اهمیت دیگر امحاء لامپ کم مصرف است. تقریبا تمامی مصرف کنندگان این کالا پس از سوختن و یا از کار افتادن این لامپ، آنرا به همراه سایر زباله ها به درون سطلهای معمولی زباله می اندازند و این همان قسمتی است که لامپ کم مصرف به محیط زیست آسیب می رساند زیرا در هنگام انتقال و یا تجمیع زباله ها به احتمال زیاد تیوب این لامپ می شکند و جیوه داخل آن به محیط بیرون نشت می کند و باعث آلودگی محیطی می گردد.



  • سوال: آیا طول عمر لامپ LED همیشه بیشتر از لامپ کم مصرف می باشد؟!


جواب: خیر


به صورت نامی عنوان می گردد که لامپ LED در حدود ۵۰۰۰۰ ساعت طول عمر مفید دارد در صورتی که لامپ کم مصرف دارای ۸۰۰۰ ساعت طول عمر مفید است اما در عمل مشاهده می شود که خیلی از اوقات در مورد هیچ یک از این دو لامپ این اعداد صحیح نمی باشند. در توضیح باید گفت که طول عمر نامی در شرایط ایده آل در نظر گرفته می شود. مثلا تصور کنید که در مورد یک لاستیک ماشین گفته شود که به صورت نامی برای ۲۰۰ هزار کیلومتر کارایی دارد. این بدین معنا که این لاستیک می تواند ۲۰۰ هزار کیلومتر مسیر بدون دست انداز و پستی و بلندی و بدون ترافیک و ترمزهای محکم طی نماید، اما بدیهی است که همچین شرایطی در دنیای واقعی وجود ندارد، پس لاستیک مورد نظر خیلی زودتر از ۲۰۰ هزار کیلومتر کارکرد کارایی خود را از دست خواهد داد. همین اتفاق در مورد لامپ هم میفتد، بدین ترتیب که به علت نوسانات شبکه و هم چنین کلیدزنی های مداوم و سایر شرایط محیطی عمر مفید لامپ از طول عمر نامی آن پایینتر است.


اما اینکه آیا لامپ LED طول عمر بیشتری از لامپ کم مصرف دارد فقط و فقط یستگی دارد به قطعات به کار رفته در لامپ به خصوص در قسمت مبدل ولتاژ یا درایور (Driver). توجه داشته باشید که منظور از طول عمر لامپ LED و یا لامپ کم مصرف، طول عمر مفید همه اجزا و قطعات آن می باشد. به طور مثال شاید خود دیود LED همچنان سالم باشد، اما در صورت ازبین رفتن درایور همین لامپ، این لامپ سوخته است و دیگر کارایی لازم را ندارد، لذا باید توجه داشت که طول عمر هر لامپ به کیفیت کلیه اجزای آن بستگی دارد و به عنوان مثال استفاده از چیپ های CREE در COB لامپ باعث نمی گردد که لامپ طول عمر بالایی داشته باشد و می بایست به کیفیت بدنه و مبدل ولتاژ (Driver) و سایر المانها نیز توجه داشت.




    • سوال: آیا لامپ COB بهتر از لامپ SMD و لامپ Power می باشد؟!


  • جواب: خیرCOB یا SMD و یا Power همگی اشکال مختلفی از Packaging برای چیپ های LED می باشند. شاید بتوان گفت که انتقال حرارت به بیرون در COB LED بهتر صورت می پذیرد اما این امر مستلزم رعایت کیفیت در پروسه تولید COB LED می باشد، لذا باید در نظر داشت که به طور کلی نمی توان گفت COB قالب بهتری از SMD و یا Power برای چیپ های LED است.کیفیت Packaging و نوع Chip به کار رفته در تولید LED مهمترین عوامل تاثیرگذار بر روی نور خروجی لامپ می باشد.

    • سوال: کدام چیپ LED بهتر است؟! چیپ های کره ای بهتر هستند تا چیپ های تایوان و یا چیپ های چین؟!


    جواب: بستگی دارد


    در ابتدا باید توجه داشت که انواع مختلف LED مثل COB LED و یا Power LED و یا SMD LED همگی متشکل از چیپ های LED می باشند که به قالبهای مختلفی عملیات  Packaging بر روی آنها صورت پذیرفته است.


    بر خلاف عملیات Packaging که بسیار فراگیر است و در کشورهای بسیاری (از جمله ایران) صورت می پذیرد، تولید Chip های LED تکنولوژی بسیار پیشرفته ای دارد و در دست کمپانی های محدودی است. برخی از کمپانی های تولید چیپ LED عملیات Packaging نیز انجام می دهند و برخی دیگر فقط بر روی تولید چیپ تمرکز کرده اند و چیپ های تولیدی خود را به کارخانه هایی که LED با Package های متفاوت مثل COB و یا SMD تولید می کنند، ارائه می دهند. اما نکته مشترک تمامی تولید کنندگان چیپ های LED تنوع بسیار زیاد محصول آنهاست. بدین معنا که این تولیدکنندگان چیپ های متفاوتی با توان نوری (میزان روشنایی خروجی) متفاوت و البته CRI متفاوت ارائه می دهند، لذا این که بگوییم چیپ های کره ای یا تایوانی و یا آمریکایی نسبت به هم مزیت خاصی دارند درست نیست و می بایست با مراجعه به Datasheet مربوط به هر کدام از آنها کیفیت آنها را مقایسه نمود.


    اما چیپ LED چه تاثیری بر روی کیفیت محصول نهایی دارد؟!


    تصور کنید ماشینی را که موتور آن متعلق به شرکت بنز است. این ماشین شتاب خوبی دارد اما آیا الزاما دارای سواری خوب و طول عمر مناسبی است؟ مهمترین تاثیر چیپ LED بر روی محصول نهایی میزان نور خروجی (Output Lumen) و شاخص نمود رنگ نور خروجی (CRI) آن می باشد بدین معنا که چیپ های با کیفیت توان نوری بالاتری دارند و کیفیت نور خروجی آنها (CRI) بالاست و رنگ اجسام زیر نور آنها واقعی تر است.